Hiện nay
phương pháp dạy tiếng Anh hiệu quả nhất mà hầu hết tất cả các trung tâm
Anh ngữ có giáo viên bản ngữ dạy là phương pháp gọi là immersion
language teaching, hay còn gọi là content-based, với 2 nguyên tắc chính:
1. Ném trẻ con vào
môi trương ngôn ngữ đó và nó sẽ tự xoay xở.
2. Dạy nội dung qua ngôn
ngữ, tức là cái focus không
phải ở ngôn ngữ mà là ở nội dung mà ngôn ngữ đó truyền tải.
Chúng ta
ngày xưa học ngoại ngữ trong trường học chắc đều nhớ là bao giờ cũng có
mẫu câu, phải thuộc cái mẫu câu đó rồi sau đó thì biết là dùng trong
trường hợp nào, đúng không? Chúng ta toàn học theo cách đó, và bây giờ
trong các trường người ta vẫn dạy cách đó, nên trẻ con học hết cấp III
rồi vẫn chẳng thốt lên được một câu để giao tiếp tiếng Anh với người
nước ngoài. Với cách dạy immersion
language teaching, trẻ con sẽ được giới thiệu với topic, học xung quanh topic đó một cách tự nhiên và ngôn
ngữ thì tự nó thấm vào một cách tự nhiên. Vì thế nên trẻ không phải băn
khoăn là à, bây giờ thế này thì phải nói thế nào nhỉ, như người lớn
chúng ta học ngoại ngữ vẫn thường phải thế.
Vì vậy, khi chọn
chỗ học ngoại ngữ cho con mà các bố mẹ thấy cô giáo dạy kiểu như là:
Apple là quả táo, các con nhớ chưa, thì xin bố mẹ hãy tránh ra xa, các
con sẽ có một đống từ lộn xộn trong đầu và có thể biểu diễn được cho bố
mẹ biết là apple là quả táo, banana là chuối nhưng vô hình chung là khả
năng ngôn ngữ của các con đang bị kìm hãm.
Các nguyên tắc học ngoại ngữ chính:
1. Học càng sớm càng tốt. Một số ý kiến cứ nói là trẻ con nhỏ biết gì
mà học, tiếng Việt còn chưa sõi... Các bố mẹ có biết là hiện tại, ở đâu
tôi không nhớ, có trường dạy ngoại ngữ cho trẻ 6 tháng tuổi không, và
waiting list thì thôi rồi, cung không đủ cầu. Đơn giản bố mẹ cứ đặt con
mình vào địa vị một đứa con lai, nó phát triển 2 ngôn ngữ cùng một lúc
và đồng đều như nhau (với một điều kiện, sẽ giải thích sau), vì nó tiếp
xúc với hai ngôn ngữ từ khi nó mới sinh ra. Đối với trẻ nhỏ thì Tiếng
Việt cũng là ngoại ngữ khi chúng nó còn nhỏ, đúng không? Vì thế học
ngoại ngữ càng sớm thì khả năng phát triển ngôn ngữ như tiếng mẹ đẻ lại
càng cao. Bên cạnh đó, việc học ngoại ngữ sớm không chỉ giới hạn ở việc
giỏi ngoại ngữ đó, mà còn làm cho trẻ thông minh, phát triển hơn vì đối
với trẻ nhỏ, phát triển ngôn ngữ là quan trọng, và ngôn ngữ phát triển
làm trẻ nhỏ sẽ khá hơn trong tất cả mọi lĩnh vực khác.
2. Phân
biệt rạch ròi hai ngôn ngữ: Lại nói về con lai, đúng là có những đứa nói
hai thứ tiếng rạch ròi, không lẫn lộn, và tốt như nhau, còn có những
đứa lại bị loạn ngôn ngữ. Một vấn đề rất đơn giản thôi: Bố mẹ nói lẫn
lộn. Nếu bố là người Anh chỉ nói tiếng Anh với con và nếu mẹ người Việt
chỉ nói tiếng Việt không thì đứa bé sẽ phát triển được hai ngôn ngữ song
song như thế, ngược lại nếu cả bố lẫn mẹ dùng cả hai thứ tiếng lẫn lộn
ngay từ khi con còn bé thì hậu quả loạn ngôn ngữ là vô cùng cao, vì khi
đó não bộ đứa trẻ không phân biệt được hai ngôn ngữ khác nhau, và nó mất
đi khả năng phản xạ cần thiết nhất khi con người cần giao tiếp với
nhau: nếu đứa trẻ biết mẹ nó chỉ hiểu tiếng Việt, nó sẽ phải tập nói
tiếng Việt để mẹ nó hiểu nó, tương tự với bố...Vì vậy, thực sự nếu không
đủ điều kiện để phát triển song song hai ngôn ngữ từ khi còn rất là nhỏ
(ví dụ bố mẹ không có khả năng nói tiếng Anh, hay không có khả năng
thuê một cô bảo mẫu nói tiếng Anh từ khi con còn rất bé, hay môi trường
không cho phép - nếu con bạn là người Việt và bạn đang ở nước ngoài
chẳng hạn, thì đó là môi trường lý tưởng để phát triển hai ngôn ngữ song
song) hãy đợi con đến 3-4 tuổi và bắt đầu, thì chúng nó sẽ biết được
đấy là ngôn ngữ thứ 2 vì tiếng Việt đã khá là phát triển.
3. Học
ngôn ngữ như là công cụ giao tiếp và nhận thức cái nội dung cần truyền
tải. Ví dụ khi bạn nói với con apple có nghĩa là quả táo thì bạn đang
cho con học ngoại ngữ như là học ngoại ngữ thực sự, nhưng khi bạn cầm
quả táo và nói: apple, tưởng đơn giản nhưng mà là khác hoàn toàn: con
bạn sẽ link thẳng cái object đấy với cái từ đấy, và khi nó
nhìn quả táo nó sẽ bật ra được apple, tạo điều kiện sau này khi cần dùng
ngôn ngữ nào thì nó phải NGHĨ bằng ngôn ngữ đó, mà điều này quan trọng
vô cùng. Cụ thể: nếu nó cần nói nó muốn quả táo nó sẽ bật ra luôn I want
that apple, chứ không phải nó sẽ nghĩ là: mình muốn quả táo đó, phải
nói là Tôi muốn quả táo đó, tức là I want that apple và sau đó thì mới
nói ra.
4. Học ngoại ngữ phải kiên trì: Một số bố mẹ cho con đi
học thì rất sốt ruột muốn biết kết quả ngay, phải biết con biết từ này
và nói được câu này. Vô hình chung là đầy đọa mình và con mình đấy, vì
hầu hết không có super kid, tất cả theo một quỹ đạo rất bình thường: mưa
lâu thấm dần, và nó chỉ nói khi nó thấy cần thiết, hay khi nó
thích...Con tôi sang Úc 3 tháng chẳng thốt lên một từ nào, mẹ cũng kệ,
chỉ cho nó xem đĩa tiếng Anh, nói tiếng Anh với nó, giải thích bằng
tiếng Anh, hiểu đến đâu thì hiểu, đến lớp thì 1 tuần đầu người ta cho
phiên dịch đến, được một tuần mẹ cháu yêu cầu thôi mặc dù chính phủ trả
tiền, và nó tự xoay xở. Cho đến một hôm dẫn nó đến nhà bạn chơi thì thấy
nó tuôn ra cả tràng, accent đặc Úc. Bất ngờ quá, và từ đó thì nó còn
yêu cầu mẹ là không dùng tiếng Việt với nó, hậu quả là khi về nhà phải
mất 2 tháng mới nói lại được tiếng Việt. Vì thế, bố mẹ đừng có sốt ruột,
lúc nào nó bật ra thì nó sẽ bật ra, còn không, nó vẫn đâu đó trong đầu
chúng nó đấy.
5. Học chuẩn ngay từ đầu: Accent không quan trọng,
người ta có thể nói giọng Úc, giọng Mỹ, giọng Sing... nhưng apple phát
âm phải là apple. Thiết nghĩ là bố mẹ đừng quá câu nệ người bản xứ với
không bản xứ một cách thái quá. Người nước ngoài với một giọng chuẩn là
ổn, vì người nước ngoài có 2 lợi thế hơn so với người Việt: trẻ con bắt
buộc phải nghe và hiểu họ vì họ không nói và không hiểu được tiếng Việt
(khả năng phản xạ đã nói ở trên); và nói gì thì nói, phương pháp dạy của
họ luôn tiên tiến hơn, họ cũng giỏi khuấy động phong trào hơn người
Việt mình, không ngại nhảy, không ngại hát, không ngại nói và họ vẫn có 1
lợi thế hơn với các giáo viên bản xứ đấy: họ thường có bằng cấp tử tế
hơn và có kinh nghiệm của bản thân mình khi sử dụng ngôn ngữ thứ 2!!!
Nói thế không phải là người Việt mình tiếng Anh không giỏi, đơn giản là
giáo viên Việt Nam có giọng chuẩn thì hầu hết phải tu nghiệp tốt nghiệp ở
nước ngoài, mà những người đó về thì 1/không đi dạy tiếng Anh giá thấp,
giá của họ cũng phải bằng người nước ngoài, mà image thì lại không bằng
người nước ngoài vì không phải mác bản xứ; 2/họ thường chỉ dạy đại học
hay các khóa học cao cấp;3/khả năng tạo fun của họ vẫn kém người nước ngoài!!! Túm lại: vẫn phải
người không phải Việt Nam dạy cho trẻ em là tốt nhất.
6. Học
dưới nhiều hình thức: Cứ tưởng tượng con bạn ở nước ngoài, nó sẽ giao
tiếp với người nước ngoài, nó sẽ xem TV nước ngoài, nghe nhạc nước
ngoài...Vậy nên hãy cố tạo cho con bạn một môi trường ngôn ngữ như thế:
Xem TV bằng tiếng Anh (đĩa, cable TV), nghe nhạc tiếng Anh, kể cả nhạc
người lớn, giao tiếp với người nước ngoài (đi học, đi giao lưu). Mà cũng
đừng bắt con chỉ xem mấy cái đĩa học Tiếng Anh, nhanh chán lắm, cho
chúng nó xem phim bằng tiếng Anh là ổn nhất. Một công đôi việc đấy:
1/chúng nó phải suy nghĩ và đoán khi chúng nó không hiểu, làm giảm tác
hại của TV là hạn chế sức suy nghĩ của con người; 2/học tiếng Anh qua
nội dung (content-based) mà lại hấp dẫn. Nếu con bạn không thích xem,
hãy khuyến khích chúng nó bằng cách ngồi cạnh và sau đó thì kể thêm về
các nhân vật đó, và để cái interest của
chúng nó luôn luôn nóng hổi, hãy chọn các phim có nhiều series, kiểu như pooh hay barbie, hay strawberry
shortcake, hay totally spices
dang chieu tren disney channel, nhân vật thân thuộc nhưng sự
kiện lại luôn luôn mới. Máy tính và internet cũng là một nguồn học
tiếng Anh tốt, các trò chơi bằng tiếng Anh cũng tốt vì chúng nó phải
nghe và làm theo instructions ở
đó, và điều căn bản là chúng nó thích. Vấn đề hạn chế thế nào thì bố mẹ
biết rồi.
7. Điều không nên làm: Đừng bao giờ hỏi con quả táo
bằng tiếng Anh là gì con nhỉ nhé. Điều tối kỵ đấy. Thay vào đấy, cầm quả
táo lên và hỏi: What is this?
Hy
vọng những thông tin trên giúp các bạn phát triển được khả năng học
ngoại ngữ của con mình tốt nhất.
(Bài viết trích từ Diễn đàn Webtretho)